از عطسه‌های فصلی تا تشدید آسم؛ گرده گیاهان را بشناسید و فصل گرده‌افشانی را با آرامش بگذرانید.
با شروع فصل گرده‌افشانی، برخی افراد با عطسه‌های پیاپی، آبریزش بینی و اشک‌ریزش بیدار می‌شوند؛ واکنش بدن به گرده گیاهان، وقتی سیستم ایمنی به‌اشتباه آن را تهدید تلقی می‌کند. حساسیت به گرده یکی از شایع‌ترین آلرژی‌های تنفسی است و در صورت بی‌توجهی، می‌تواند زمینه تشدید آسم را فراهم کند.
گرده چگونه آلرژی می‌سازد؟
در افراد حساس، سیستم ایمنی در برخورد اول با گرده، پادتن ویژه‌ای به نام IgE می‌سازد. در مواجهه‌های بعدی، این پادتن‌ها سلول‌های آلرژی را فعال می‌کنند و موادی مثل هیستامین آزاد می‌شود؛ همان ماده‌ای که عطسه، خارش و آبریزش را به راه می‌اندازد. هر گیاهی فصل خاص خود را دارد؛ درختان معمولا اوایل بهار، گیاهان علوفه‌ای در ادامه بهار و تابستان و علف‌های هرز در نیمه دوم سال بیشترین گرده را پخش می‌کنند.
علائم شایع
- عطسه‌های زنجیره‌ای و آبریزش بینی با ترشح شفاف
- خارش بینی، چشم‌ها، حلق یا گوش‌ها
- گرفتگی و آبریزش چشم‌ها
- سرفه، خس‌خس سینه یا تنگی نفس در بیماران مبتلا به آسم
- خستگی و کاهش تمرکز در روزهای پیک گرده
تشخیص دقیق چگونه انجام می‌شود؟
تاریخچه علائم و ارتباط آن‌ها با فصل، سرنخ اصلی است. برای تأیید تشخیص، متخصص آلرژی از آزمون پوستی یا سنجش IgE اختصاصی در خون استفاده می‌کند تا دقیقا مشخص شود به گرده کدام گیاه حساس هستید؛ این اطلاعات مبنای درمان و توصیه‌های اجتناب است.
راهکارهای عملی در فصل گرده
- در روزهای پیک گرده، پنجره‌ها را ببندید و از تهویه مطبوع یا تصفیه هوا کمک بگیرید
- پس از بازگشت به خانه، دوش بگیرید و لباس‌ها را تعویض کنید
- لباس‌ها و روتختی را در فضای باز خشک نکنید
- در ماشین پنجره‌ها را بالا بکشید و فیلتر کابین را به‌موقع تعویض کنید
- گزارش میزان گرده هوا را دنبال کنید و کار باغبانی را به روزهای کم‌گرده موکول کنید
- عینک آفتابی برای محافظت از چشم‌ها کمک‌کننده است
غلظت گرده در صبح‌های خشک و آفتابی و روزهای بادی معمولا بالاتر است و پس از باران، هوا پاک‌تر می‌شود؛ پیاده‌روی و ورزش خود را به این ساعات کم‌خطر موکول کنید.
درمان‌ها
داروهای ضد هیستامین، اسپری‌های بینی کورتونی و قطره‌های چشم از اصلی‌ترین ابزارهای کنترل علائم هستند و طبق دستور پزشک مصرف می‌شوند. برای بیماران منتخب با علائم شدید و طولانی، ایمنی‌درمانی (واکسن آلرژی) می‌تواند پاسخ ایمنی بدن را به‌تدریج اصلاح کند و یکی از معدود راه‌های درمان ریشه‌ای به‌شمار می‌رود.
این مطلب صرفا آموزشی است و جایگزین ویزیت پزشک نیست. اگر خس‌خس سینه، تنگی نفس یا سرفه‌های پیاپی که با داروهای معمول آرام نمی‌شود اضافه شد یا علائم تنفسی حاد و شدید بروز کرد، فورا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید و برای بقیه علائم مزمن به پزشک مراجعه کنید.
