سی‌تی‌اسکن ریه؛ چه زمانی لازم است و چه چیزی نشان می‌دهد؟

CT ریه با تصاویر مقطعی پرجزئیات، بسیاری از ابهام‌های تشخیصی را روشن می‌کند؛ آشنایی با کاربردها و روند انجام، اضطراب پیش از آزمایش را کم می‌کند.

سی‌تی‌اسکن (CT) با گرفتن تصاویر مقطعی پرجزئیات از ریه، بسیاری از ابهام‌هایی را روشن می‌کند که در عکس ساده قفسه سینه دیده نمی‌شوند؛ از ضایعات ریز تا اختلالات ساختاری راه‌های هوایی. این آزمایش دردناک نیست و معمولاً در کمتر از یک‌ربع ساعت انجام می‌شود.

چه زمانی سی‌تی‌اسکن ریه لازم می‌شود؟

• سرفه مزمن، تنگی نفس یا خلط خونی با علت نامشخص
• خودنمایی ضایعه یا لکه در عکس قفسه سینه که به ارزیابی دقیق‌تر نیاز دارد
• بررسی بیماری‌های بافت ریه مانند فیبروز ریه با تصویربرداری با کیفیت بالا (HRCT)
• تشخیص و پیگیری برونشکتازی، سل و بیماری‌های ناشی از مواجهه شغلی
• ارزیابی و پیگیری گره‌های ریز ریه از نظر اندازه و شکل
• موارد مشکوک به آمبولی ریه (آنژیوگرافی CT)

انواع رایج اسکن ریه

HRCT با برش‌های بسیار ظریف، الگوهای بیماری‌های بافت ریه و برونشکتازی را به‌خوبی نشان می‌دهد؛ CT با تزریق ماده کنتراست (آنژیوگرافی CT) برای بررسی عروق ریه در شک به آمبولی و ارزیابی برخی گره‌ها کاربرد دارد. نوع اسکن و نیاز به کنتراست را پزشک بر پایه پرسش بالینی تعیین می‌کند.

روند انجام و آمادگی

پیش از اسکن، درباره سابقه حساسیت، داروها، بارداری و عملکرد کلیه پرسیده می‌شود. روی تخت دستگاه دراز می‌کشید و چند ثانیه نفس خود را نگه می‌دارید؛ اگر کنتراست وریدی تزریق شود، احساس گرما یا طعم فلزی گذرای چند ثانیه‌ای طبیعی است. زیورآلات و اشیای فلزی از ناحیه قفسه سینه جدا می‌شود و پس از اسکن می‌توانید فعالیت عادی خود را از سر بگیرید.

ایمنی و پرسش‌های رایج

دوز تابش دستگاه‌های مدرن پایین است و انجام اسکن تنها زمانی توجیه دارد که نتیجه آن تصمیم درمانی را تغییر دهد؛ تکرارهای بی‌دلیل توصیه نمی‌شود. در بارداری انجام اسکن تنها با صلاحدید پزشک و با محافظت از جنین صورت می‌گیرد. گزارش رادیولوژیست باید توسط پزشک معالج در کنار شرح‌حال تفسیر شود؛ یافته‌هایی مانند فیبروز یا گره همیشه به‌معنای بیماری بدخیم نیستند و گاه تنها نیازمند پیگیری‌اند.