بیماری‌های بافت ریه (بینابینی)؛ دید کلی برای بیماران

در بیماری‌های بینابینی، بافت پشتیبان ریه ملتهب و سخت می‌شود؛ تنگی نفس تدریجی و سرفه خشک پایدار، دو علامت اصلی است.

به گروهی از بیماری‌ها که بافت بینا‌بینی ریه — یعنی چارچوب پشتیبان دور کیسه‌های هوایی (آلوئول‌ها) — را ملتهب و فیبروز (سخت) می‌کنند، «بیماری‌های بافت ریه» یا بیماری‌های بینابینی ریه (ILD) می‌گویند. در این بیماری‌ها مشکل انسداد راه هوایی نیست (برخلاف آسم و COPD)؛ مشکل سخت‌شدن دیواره‌ای است که اکسیژن از آن عبور می‌کند. نتیجه، تنگی نفس تدریجی و سرفه خشک پایدار است که با گذشت زمان بدتر می‌شود.

نشانه‌های هشدار

• تنگی نفس که با فعالیت شروع می‌شود و به‌تدریج در فعالیت‌های سبک‌تر هم ظاهر می‌شود
• سرفهٔ خشک مزمن بدون خلط
• خستگی، کاهش توان ورزش و گاهی تورم انگشتان (کلابینگ)
• صدای کراکل ریز در شنیدن ریه‌ها توسط پزشک («صدای ولکرو»)

علل شایع

1. شناخته‌شدهٔ شغلی/محیطی: مواجهه طولانی با گرد سیلیس، آزبست، پرندگان و قارچ‌های کشاورزی (هایپرسنسیتیتی پنومونیت)
2. داروها: برخی داروهای شیمی‌درمانی، آمیودارون، متوترکسات و...
3. بیماری‌های خودایمنی: آرتریت روماتوئید، اسکلرودرمی، میوزیت‌ها و...
4. ایدیوپاتیک: بدون علت شناخته‌شده؛ شایع‌ترین شکل آن فیبروز ریوی ایدیوپاتیک (IPF) است.

تشخیص؛ مسیر چندمرحله‌ای

ستون تشخیص، سی‌تی‌اسکن با کیفیت بالا (HRCT) است که الگوی خاص فیبروز را نشان می‌دهد و در بسیاری موارد با دیدن الگو، تشخیص روشن می‌شود. آزمایش عملکرد ریه (به‌ویژه DLCO که توان انتقال اکسیژن را می‌سنجد) برای پیگیری پیشرفت ضروری است. در موارد مبهم، برونکوسکوپی و شستشوی برونکوآلوئولار یا نمونه‌برداری (کریوبیوپسی/جراحی) برای تعیین دقیق نوع بیماری انجام می‌شود — چیزی که مستقیماً بر انتخاب درمان اثر می‌گذارد.