عفونت کیسه‌های هوایی ریه جدی است اما با تشخیص به‌موقع و درمان درست، اغلب کامل بهبود می‌یابد؛ واکسن و ترک دخانیات مهم‌ترین سپر شماست.
پنومونی عفونت کیسه‌های هوایی (آلوئول‌ها) است؛ آلوئول‌های ملتهب با مایع و چرک پر می‌شوند و کار انتقال اکسیژن مختل می‌شود. عامل می‌تواند باکتری، ویروس یا قارچ باشد و شدت آن از یک عفونت ساده تا بیماریِ نیازمند بستری در ICU متغیر است — به‌ویژه در سالمندان، کودکان، بیماران مزمن ریوی و قلبی و افراد با سیستم ایمنی ضعیف.
علائم هشدار
- تب و لرز، تعریق شبانه
- سرفه با خلط زرد، سبز یا خونی
- تنگی نفس و درد قفسه سینه که با تنفس عمیق بدتر می‌شود
- خستگی شدید و بی‌اشتهایی؛ در سالمندان گاهی فقط گیجی و افت هوشیاری
تشخیص و درمان
- معاینه و رادیوگرافی قفسه سینه پایهٔ تشخیص است؛ سی‌تی‌اسکن و آزمایش خلط/خون در موارد انتخابی اضافه می‌شود.
- آنتی‌بیوتیک در پنومونی باکتریایی، طبق تجویز پزشک و دورهٔ کامل؛ قطع زودهنگام عود و مقاومت می‌آورد. در پنومونی ویروسی آنتی‌بیوتیک بی‌فایده است.
- استراحت، مایعات کافی و کنترل تب؛ در موارد شدید: بستری، اکسیژن و در موارد پیشرفته حمایت تنفسی.
- پیگیری: بهبود تب در ۴۸ تا ۷۲ ساعت انتظار می‌رود؛ خستگی ممکن است چند هفته طول بکشد.
چه وقت فوری به اورژانس؟
تنگی نفس در حالت استراحت، درد شدید قفسه سینه، آبی شدن لب‌ها، گیجی، تب مقاوم به دارو یا افت سطح هوشیاری — بدون معطلی مراجعه کنید. سرفه خونی هم همیشه نیازمند ارزیابی سریع است.
پیشگیری
- واکسن پنوموکوک برای سالمندان بالای ۶۵ سال و بیماران مزمن ریوی، قلبی، دیابتی و ایمنی‌سرکوب‌شده
- واکسن آنفلوانزا سالانه — بسیاری از پنومونی‌ها بعد از آنفلوانزا می‌آیند
- ترک دخانیات، شست‌وشوی دست و مدیریت بیماری‌های زمینه‌ای
پنومونی در بیمار ریوی مزمن، آتش زیر خاکستر است؛ واکسیناسیون و مراجعهٔ زودهنگام، تفاوت درمان در خانه یا ICU را تعیین می‌کند.
