آمبولی ریه؛ لختی که راه نفس را می‌بندد

تنگی نفس ناگهانی + درد قفسه سینه + ضربان تند، به‌خصوص بعد از جراحی یا سفر طولانی، یعنی فکر جدی به آمبولی ریه؛ اورژانس واقعی است.

آمبولی ریه یعنی مسدودشدن یکی از شریان‌های ریه با لختهٔ خونی که معمولاً از وریدهای پا (ترومبوز ورید عمقی) جدا شده و با جریان خون به ریه رسیده است. این وضعیت یک اورژانس واقعی است؛ اما خبر خوب این‌که با تشخیص به‌موقع، درمان‌های مؤثری دارد و پیشگیری از آن تا حد زیادی ممکن است.

علائم تیپیک

• تنگی نفس ناگهانی که با استراحت بهتر نمی‌شود
• درد قفسه سینه، به‌ویژه با تنفس عمیق
• تپش قلب سریع، گاهی سرفه خونی، تعریق و احساس نزع
• درد، تورم و قرمزی یک ساق پا (منبع لخته) — گاهی بدون علامت پایی

چه کسانی ریسک بیشتری دارند؟

1. بی‌حرکتی طولانی: جراحی اخیر، بستری، سفر خودرویی یا هوایی طولانی
2. سرطان، بارداری و زایمان، مصرف قرص‌های هورمونی
3. سابقهٔ قبلی لخته، برخی بیماری‌های ژنتیکی انعقاد، چاقی و سیگار

تشخیص و درمان

با شرح حال + D-dimer خون شروع می‌شود و در شک بالا، سی‌تی‌آنژیوگرافی ریه تشخیص را قطعی می‌کند. درمان اصلی ضدلخته‌ها (آنتی‌کواگولان‌ها) است؛ از هپارین‌های تزریقی تا داروهای خوراکی جدید. در آمبولی‌های حجیم و ناپایدار، درمان‌های قوی‌تر (حل‌کنندهٔ لخته یا خارج‌کردن مکانیکی) استفاده می‌شود. طول دورهٔ درمان بر اساس علت شناسایی‌شده (۳ ماه تا مادام‌العمر) توسط پزشک تعیین می‌شود.

پیشگیری عملی

• در سفرهای طولانی هر یک ساعت راه بروید یا حرکات پا انجام دهید؛ آب کافی بنوشید.
• بعد از جراحی، برنامهٔ پیشگیری ضدلختهٔ تیم درمان را دقیقاً اجرا کنید.
• جوراب واریس/فشاری در افراد پرریسک و مدیریت وزن و ترک سیگار.