COPD عمدتاً نتیجه سال‌ها مواجهه با دود سیگار و آلاینده‌هاست؛ ترک سیگار، داروهای استنشاقی و واکسیناسیون می‌تواند پیشرفت آن را به‌طور چشمگیری کند کند.
COPD گروهی از بیماری‌های مزمن ریه است که در آن جریان هوا در راه‌های تنفسی به‌صورت پایدار و پیش‌رونده محدود می‌شود؛ شایع‌ترین شکل‌های آن برونشیت مزمن و امفیزم هستند.
چه کسانی در معرض خطرند؟
- سیگاری‌ها و افراد در معرض دود دست‌دوم (بیش از ۹۰٪ بیماران سابقه مصرف دخانیات دارند)
- مواجهه شغلی با غبار، بخارات شیمیایی و فلزات بدون ماسک مناسب
- سوخت‌وساز گرم‌کننده‌های سنتی در فضای بسته
- کمبود ارثی آلفا-۱ آنتی‌تریپسین (نادر اما مهم در بیماران جوان)
علائم هشدار
سرفه صبحگاهی همراه خلط، تنگی نفس تدریجی که با فعالیت شروع می‌شود و به‌مرور حتی در استراحت هم پیدا می‌شود، و عفونت‌های مکرر تنفسی. نکته کلیدی این است که بیماران معمولاً سال‌ها علائم را «طبیعیِ سن» می‌پندارند و دیر مراجعه می‌کنند.
تشخیص با اسپیرومتری
تست اسپیرومتری ساده، غیرتهاجمی و طلایی‌ترین ابزار تشخیص COPD است؛ اندازه‌گیری FEV1 و نسبت آن به FVC هم تشخیص را قطعی می‌کند و هم شدت بیماری را طبقه‌بندی می‌نماید.
درمان؛ گام‌به‌گام اما از همان روز اول
- ترک کامل دخانیات: مؤثرترین اقدامی که روند بیماری را کُند می‌کند؛ هیچ دارویی جایگزین آن نیست.
- برونکودیلاتورهای استنشاقی (تنها یا ترکیبی) برای باز نگه‌داشتن راه هوایی
- واکسیناسیون: واکسن آنفلوانزای سالانه و واکسن پنوموکوک، سینه‌پهلوها و بستری‌ها را کاهش می‌دهد.
- بازتوانی ریوی و ورزش: ظرفیت و کیفیت زندگی را به‌طور معنادار بالا می‌برد.
- اکسیژن‌درمانی خانگی در موارد پیشرفته با افت اکسیژن خون
اگر سن بالای ۴۰ سال دارید و سابقه سیگار یا سرفه و خلط مزمن، یک بار اسپیرومتری انجام دهید؛ تشخیص زودهنگام یعنی حفظ ظرفیت ریه برای سال‌های آینده.
