دستگاه جیبی که هر صبح و شب می‌گوید ریه‌تان در چه وضعیتی است؛ آموزش گام‌به‌گام استفاده و ثبت «بهترین عدد شخصی».
پیک‌فلومتر دستگاه دستی ساده‌ای است که حداکثر سرعت بازدم (PEFR) را بر حسب لیتر بر دقیقه اندازه می‌گیرد. وقتی راه‌های هوایی آسم تنگ می‌شوند، سرعت بازدم پیش از بقیهٔ علائم افت می‌کند؛ به همین دلیل پیک‌فلومتر مانند «ترازوی خانه» برای آسم عمل می‌کند و به شما اجازه می‌دهد تشدید را قبل از حمله کامل ببینید و زودتر اقدام کنید.
استفادهٔ صحیح؛ هفت گام
- نشانگر دستگاه را روی صفر تنظیم کنید و ایستاده یا نشسته صاف بایستید.
- یک دم عمیق بگیرید (تا جایی که می‌توانید).
- دهانه را با لب‌ها کامل ببندید؛ زبان سد راه نشود.
- یک‌باره و با حداکثر قدرت بازدم کنید — فوت سریع و انفجاری، نه طولانی.
- عدد را بخوانید، یادداشت کنید؛ نشانگر را صفر کنید.
- مجموعاً ۳ بار انجام دهید و بالاترین عدد را ثبت کنید (از میان سه بار).
- در جدول یا اپ ثبت کنید: تاریخ، ساعت، عدد و اگر علائم داشته‌اید یادداشت کوتاه.
«بهترین عدد شخصی» چگونه تعیین می‌شود؟
در دوره‌ای که آسم‌تان کاملاً کنترل شده است (معمولاً ۲ تا ۳ هفته)، هر روز صبح و شب پیش از دارو اندازه بگیرید. بالاترین عدد این دوره، Personal Best شماست؛ مبنای محاسبهٔ مناطق سبز/زرد/قرمز در برنامهٔ اقدام شخصی است. پزشک شما گاهی بر اساس سن، قد و جنسیت عدد مورد انتظار را هم مشخص می‌کند.
چه زمانی پایش روزانه توصیه می‌شود؟
- بعد از تشخیص جدید آسم یا تغییر مهم درمان (چند هفته)
- آسم متغیر یا با حمله‌های مکرر
- ناتوانی در تشخیص علائم (بیماران «بی‌حس» که تنگی نفس را دیر متوجه می‌شوند)
- بعد از ترک دارو یا کاهش دوز برای اطمینان از پایداری
نکات دقت
هر روز با همان دستگاه و همان وضعیت بدن اندازه بگیرید؛ دهانهٔ دستگاه را هفتگی با آب گرم و صابون بشویید و خشک کنید. افت بیش از ۲۰٪ نسبت به Personal Best یا نسبت صبح به شب (Variability) یعنی به مطب خبر بدهید.
