سرفه و خلطی که ماه‌ها می‌ماند، تشخیص تا کلید اصلی درمان.
برونشیت مزمن یک بیماری التهابی مزمن راه‌های هوایی است که در آن لوله‌های تنفسی (برونش‌ها) به‌طور مداوم تحریک و ملتهب می‌شوند. نشانه اصلی این بیماری سرفه‌ای است که خلط دارد و بیشتر روزها، حداقل به مدت سه ماه در سال و در دو سال پیاپی ادامه می‌یابد. برونشیت مزمن با سرماخوردگی ساده یا برونشیت حاد که چند روز تا چند هفته طول می‌کشد متفاوت است؛ این بیماری طولانی‌مدت است و نیاز به مدیریت مستمر دارد.
علت و عوامل خطر
مهم‌ترین عامل خطر برونشیت مزمن، استعمال دخانیات است؛ چه سیگار کشیدن فعال و چه قرار گرفتن در معرض دود سیگار دیگران. همچنین آلودگی هوا، گرد و غبار شغلی، بخارات شیمیایی، سابقه عفونت‌های تنفسی مکرر و برخی عوامل ژنتیکی می‌توانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند. برونشیت مزمن اغلب همراه با بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) دیده می‌شود و سیگار کشیدن مهم‌ترین عامل قابل پیشگیری در این زمینه است.
علائم شایع
- سرفه صبحگاهی مزمن همراه با خلط سفید یا شفاف
- تنگی نفس در فعالیت که به‌تدریج پیشرفت می‌کند
- خس‌خس سینه و احساس سنگینی در قفسه سینه
- عفونت‌های مکرر تنفسی با خلط زرد یا سبز
- خستگی و کاهش توان ورزشی
تشخیص؛ چرا اسپیرومتری ضروری است؟
سرفه مزمن می‌تواند علت‌های دیگری هم داشته باشد؛ از آسم و برونشکتازی تا برگشت اسید معده و مشکلات قلبی. برای همین پزشک علاوه بر معاینه و شرح حال، اسپیرومتری را تجویز می‌کند تا میزان و الگوی محدودیت جریان هوا مشخص شود. بر اساس راهنمای جهانی GOLD، یافتن محدودیت پایدار جریان هوا در این تست، تشخیص COPD را قطعی می‌کند و مسیر درمان را روشن می‌سازد.
درمان؛ مهم‌ترین قدم را خود بیمار برمی‌دارد
- ترک سیگار؛ مفیدترین اقدام در هر مرحله از بیماری، حتی در سال‌های پایانی
- استفاده منظم از داروهای استنشاقی بازکننده نایژه طبق دستور پزشک
- واکسیناسیون آنفلوانزا و پنوموکوک برای کاهش دوره‌های عفونی
- پرهیز از دود دست‌دوم، دود هیزم و محیط‌های پرگرد و غبار
- توان‌بخشی ریه، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی منظم
ترک سیگار تنها اقدامی است که روند بیماری را کند می‌کند؛ از روزهای نخست ترک، سرفه و التهاب راه‌های هوایی شروع به بهبود می‌کند و ریسک عفونت‌های مکرر کم می‌شود. در صورت نیاز، از برنامه‌های رسمی ترک سیگار کمک بگیرید.
زندگی با برونشیت مزمن
با درمان منظم و پیگیری، بیشتر بیماران می‌توانند علائم خود را مهار کنند و زندگی فعالی داشته باشند. اگر هفته‌ای چند بار علائم بدتر می‌شود یا خلط تغییر رنگ و حجم می‌دهد، حتما به پزشک بگویید؛ ممکن است لازم باشد برنامه درمانی تنظیم شود.
این مطلب آموزشی است و جایگزین ویزیت حضوری نیست. در صورت تنگی نفس شدید، آبی یا خاکستری شدن لب‌ها، گیجی و خواب‌آلودگی غیرعادی، یا تب همراه با بدتر شدن ناگهانی خلط، فورا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
