پرفشاری خون ریوی افزایش پایدار فشار در شریان‌های ریه است که قلب را خسته می‌کند؛ تشخیص زودهنگام و درمان اختصاصی، تفاوت بزرگی در زندگی بیمار ایجاد می‌کند.
پرفشاری خون ریوی حالتی است که فشار خون در عروق ریوی — رگ‌هایی که خون کم‌اکسیژن را از قلب به ریه می‌برند — به‌طور پایدار بالا می‌رود. با سفت و تنگ شدن این رگ‌ها، بطن راست قلب برای پمپ کردن خون باید تلاش بسیار بیشتری کند. توجه کنید که این بیماری با پرفشاری خون معمولی که با فشارسنج بازو اندازه گرفته می‌شود، کاملاً متفاوت است.
وقتی قلب راست خسته می‌شود
بطن راست قلب برای مواجهه با فشار بالا، ابتدا خود را بزرگ و پرکار می‌کند؛ اما این وضعیت دوام نمی‌آورد و به‌مرور توان پمپاژ کاهش می‌یابد. به همین دلیل علائم بیماری بیشتر از کارکرد قلب و کمبود اکسیژن سرچشمه می‌گیرد تا از خود رگ‌ها، و شناسایی زودهنگام اهمیت زیادی دارد.
علائم؛ خاموش شروع می‌شود
- تنگی نفس هنگام فعالیت که به‌تدریج با فعالیت کمتر هم ظاهر می‌شود
- خستگی مزمن و ضعف بی‌دلیل
- درد یا فشار قفسه سینه هنگام فعالیت
- غش یا سرگیجه شدید، به‌ویژه هنگام برخاستن یا فعالیت
- تورم پاها و مچ پا و در مراحل پیشرفته، تورم شکم
- تپش قلب و احساس ضربان نامنظم
چه عواملی باعث آن می‌شود؟
علل متعددی دارد: بیماری‌های بافت همبند مانند اسکلرودرمی، نقایص مادرزادی قلب، بیماری‌های ریوی مزمن و کاهش اکسیژن خواب، لخته‌های مکرر عروق ریوی، برخی بیماری‌های کبدی، مصرف برخی داروها و در گروهی از بیماران شکل ارثی یا بدون علت مشخص. به همین دلیل هر بیمار نیازمند ارزیابی اختصاصی خودش است.
مسیر تشخیص
نخستین نشانه اغلب در اکوکاردیوگرافی دیده می‌شود که برآوردی از فشار ریوی و کارکرد بطن راست می‌دهد؛ اما تشخیص قطعی با کاتتریسم قلب راست انجام می‌شود که فشار واقعی شریان ریوی (mPAP) را مستقیم اندازه می‌گیرد. سپس برای یافتن علت زمینه‌ای، آزمایش خون، تست تنفسی، HRCT، تست خواب، اسکن ریه و آزمون 6MWT طبق نقشه پزشک انجام می‌شود.
درمان و زندگی با بیماری
درمان پرفشاری ریوی تخصصی و بر پایه علت آن است: درمان بیماری زمینه‌ای، اکسیژن‌درمانی در موارد کمبود اکسیژن، داروهای ضدانعقاد در برخی بیماران طبق دستور پزشک و داروهای اختصاصی گشادکننده عروق ریوی که فشار را پایین می‌آورند و توان فعالیت را بالا می‌برند. توصیه‌های سبک زندگی:
- فعالیت هوازی ملایم و منظم طبق نظر پزشک؛ از ورزش سنگین و بلند کردن بارهای خیلی سنگین بپرهیزید
- پرهیز مطلق از دخانیات و مشورت با پزشک پیش از سفر به ارتفاعات زیاد
- مصرف کم نمک و پایش وزن روزانه؛ افزایش ناگهانی وزن یعنی احتباس آب و باید گزارش شود
- واکسیناسیون آنفلوانزا و پنوموکوک؛ هر عفونت تنفسی برای این بیماران سنگین‌تر است
- مشورت پزشکی پیش از بارداری و پیش از مصرف هر داروی جدید، حتی برخی قرص‌های پیشگیری از بارداری
دفترچه علائم، همراه وفادار شما
روزانه وزن خود را یادداشت کنید و مسافت پیاده‌روی و شدت تنگی نفس را بنویسید؛ این داده‌های ساده به پزشک کمک می‌کند روند بیماری و اثر درمان را دقیق دنبال کند.
هشدارهای فوری
این محتوا آموزشی است و جایگزین ویزیت حضوری نیست. در صورت غش یا نزدیک به غش، درد قفسه سینه شدید، تنگی نفس شدید در استراحت، خلط خونی یا افزایش سریع تورم پاها و وزن، فوراً با شماره ۱۱۵ تماس بگیرید. داروهای پرفشاری ریوی را هرگز خودسرانه قطع یا تغییر ندهید.
