مزوتلیوما و بدخیمی‌های پرده جنب

مزوتلیوما، بدخیمی پرده جنب، با مواجهه با آزبست ارتباط دارد و دهه‌ها بعد خود را نشان می‌دهد؛ شناخت علائم و طرح سابقه شغلی، کلید تشخیص زودهنگام است.

پرده جنب (پلور) غشای دو لایه‌ای است که ریه را احاطه کرده و حرکت نرم آن هنگام تنفس را ممکن می‌کند. مزوتلیوما بدخیمی سلول‌های پوششی همین پرده است؛ سرطانی نسبتاً نادر که با مواجهه با آزبست (پنبه نسوز) ارتباط مستقیم دارد و بیشتر با تنگی نفس تدریجی و درد یک‌طرفه قفسه سینه بروز می‌کند.

ارتباط با آزبست؛ داستانی که دهه‌ها بعد روایت می‌شود

یکی از نکته‌های مهم درباره مزوتلیوما، فاصله طولانی میان مواجهه با آزبست و بروز بیماری است؛ این فاصله معمولاً دو تا چهار دهه است. افرادی که در ساختمان‌سازی، کشتی‌سازی، لوله‌کشی، عایق‌کاری یا کار با مواد نسوز فعالیت داشته‌اند، در معرض خطر بیشتری هستند و حتی خانواده این افراد ممکن است از طریق لباس‌های کاری آلوده، مواجهه را تجربه کرده باشند. اگر سابقه شغلی یا زندگی در محیط آلوده دارید، حتماً آن را به پزشک بگویید؛ همین یک جمله می‌تواند مسیر تشخیص را کوتاه کند.

علائم هشدار

• تنگی نفس تدریجی و فزاینده
• درد مبهم اما مداوم در یک سمت قفسه سینه
• جمع‌شدن مایع در پرده جنب (افیوژن) که غالباً یک‌طرفه است
• کاهش وزن بی‌دلیل، خستگی و تعریق شبانه
• سرفه خشک مزمن

تشخیص چگونه انجام می‌شود؟

پس از معاینه و تصویربرداری با سی‌تی‌اسکن، معمولاً از مایع جمع‌شده نمونه‌برداری می‌شود؛ اما برای تشخیص قطعی، نمونه‌گیری مستقیم از پرده جنب با آندوسکوپی قفسه سینه (توراکوسکوپی) لازم می‌شود تا بافت کافی برای بررسی تخصصی آزمایشگاهی به دست آید. آزمایش‌های مولکولی روی نمونه نیز به تشخیص دقیق‌تر و انتخاب درمان کمک می‌کنند.

درمان و مراقبت حمایتی

درمان مزوتلیوما چندتخصصی است و بسته به مرحله بیماری می‌تواند شامل جراحی در موارد منتخب، شیمی‌درمانی، ایمونوتراپی و پرتودرمانی باشد. برای کنترل تجمع مایع و راحت‌تر شدن تنفس، روش‌هایی مانند تخلیه مایع یا چسباندن دو لایه پرده جنب به هم (پلورودز) به کار می‌رود. مراقبت حمایتی و کنترل درد، از همان ابتدای مسیر بخش جدایی‌ناپذیر درمان است و کیفیت زندگی بیمار را بهبود می‌دهد.

اگر سیگار می‌کشید، ترک آن اهمیت دوچندان دارد؛ ترکیب دخانیات و مواجهه با آزبست، خطر سرطان ریه را چند برابر می‌کند.