وقتی در فضای میان ریه و قفسه سینه مایع اضافی جمع می‌شود، تنفس دشوار می‌گردد؛ افیوژن پلور معمولاً قابل تشخیص دقیق و درمان مؤثر است.
میان دو لایه پرده جنب، مقدار بسیار کمی مایع روان‌کننده وجود دارد تا ریه هنگام تنفس بی‌اصطکاک حرکت کند. وقتی به هر دلیلی این مایع بیش از حد طبیعی ترشح شود یا دفع آن مختل گردد، افیوژن پلور یا به تعبیر رایج «آب آوردن پرده ریه» رخ می‌دهد و فشار مایع، ریه را تحت فشار قرار می‌دهد.
علل شایع
- نارسایی قلبی، شایع‌ترین علت، به‌ویژه در سنین بالاتر
- عفونت‌های ریه مانند پنومونی و سل
- بدخیمی‌های قفسه سینه یا گسترش سرطان‌های دیگر به پرده جنب
- آمبولی ریه
- بیماری‌های کبدی و کلیوی که تعادل پروتئین‌های خون را تغییر می‌دهند
- بیماری‌های التهابی مانند لوپوس و التهاب لوزالمعده
علائم
شایع‌ترین علامت، تنگی نفس است که با پیشرفت تجمع مایع، از تنگی خفیف هنگام فعالیت شروع می‌شود و در موارد زیاد، حتی در حالت استراحت یا خوابیده به پشت بروز می‌کند. درد قفسه سینه که با تنفس عمیق بدتر می‌شود، سرفه خشک و احساس سنگینی در سینه نیز از علائم رایج‌اند. گاهی افیوژن کوچک کاملاً بی‌علامت است و فقط در تصویربرداری به دلایل دیگر دیده می‌شود.
تشخیص؛ سونوگرافی و توراسنتز
عکس قفسه سینه و به‌ویژه سونوگرافی پرده جنب، وجود و میزان مایع را به‌خوبی نشان می‌دهند. گام مهم بعدی، توراسنتز است؛ یعنی نمونه‌برداری از مایع با سوزن ظریف تحت بی‌حسی موضعی. بررسی این مایع در آزمایشگاه، پزشک را به سمت علت اصلی هدایت می‌کند؛ مایع ناشی از نارسایی قلبی با مایع عفونی یا بدخیم از نظر ترکیب شیمیایی و سلولی متفاوت است.
توراسنتز؛ پروسیدری سریع و ایمن
توراسنتز تشخیصی معمولاً به‌صورت سرپایی و در کمتر از نیم ساعت انجام می‌شود. این نمونه‌برداری کم‌درد و بی‌خطر است و اطلاعات ارزشمندی برای یافتن علت افیوژن در اختیار تیم درمان می‌گذارد.
درمان؛ معالجه علت زمینه‌ای
افیوژن پلور یک نشانه است، نه یک بیماری مستقل؛ بنابراین درمان اصلی روی علت آن متمرکز می‌شود: تنظیم درمان قلب در نارسایی قلبی، آنتی‌بیوتیک یا درمان ضدسل در عفونت‌ها و بررسی تخصصی در موارد مرتبط با بدخیمی. اگر مایع زیاد باشد و تنفس را مختل کند، تخلیه آن با سوزن یا لوله زهکش فوراً راحتی ایجاد می‌کند. در افیوژن‌های عودکننده، روش‌هایی مانند پلورودز یا کاتتر کوچک دائمی از بازگشت مایع جلوگیری می‌کنند.
