وقتی عفونت پرده جنب جدی گرفته نشود، چرک میان ریه و قفسه سینه جمع می‌شود؛ شناخت امپیوما و فیبروتوراکس اهمیت درمان به‌موقع را روشن می‌کند.
امپیوما یعنی جمع‌شدن چرک در فضای پرده جنب. این وضعیت معمولاً به‌عنوان عارضه یک پنومونی درمان‌نشده یا درمان‌ناکافی شکل می‌گیرد، اما پس از جراحی قفسه سینه، ضربه یا سل نیز دیده می‌شود. امپیوما وضعیتی جدی است؛ اما با تشخیص و تخلیه به‌موقع، اغلب بدون عارضه پایدار درمان می‌شود.
از مایع ساده تا فیبروتوراکس؛ سیری طبیعی بیماری
عفونت پرده جنب سه مرحله دارد. در مرحله نخست، مایع رقیب و التهابی جمع می‌شود. در مرحله دوم، چرک غلیظ و لخته‌های فیبرینی حفره‌های جداشده می‌سازند و تخلیه ساده دشوار می‌شود. در مرحله سوم، پوست محکمی از بافت فیبری دور ریه می‌پیچد که فیبروتوراکس نامیده می‌شود و ریه را در حالت جمع‌شده قفل می‌کند. همین سیر مرحله‌ای است که اهمیت درمان زودهنگام را نشان می‌دهد.
علائم هشدار
- تب و لرزی که با درمان پنومونی برطرف نمی‌شود یا پس از بهبود برمی‌گردد
- درد قفسه سینه مداوم و سنگینی در یک سمت
- تنگی نفس فزاینده و سرفه با خلط چرکی
- تعریق شبانه، بی‌اشتهایی و کاهش وزن
- خستگی شدید و ادامه‌دار
تشخیص و درمان
سی‌تی‌اسکن و سونوگرافی، میزان و ساختار مایع را نشان می‌دهند و نمونه‌برداری با سوزن، عفونت را تأیید می‌کند. درمان ترکیبی از آنتی‌بیوتیک طولانی‌مدت و تخلیه کامل چرک است؛ در حفره‌های جداشده، داروهای محلل لخته از راه لوله زهکش تزریق می‌شوند و در موارد مزمن، جراحی کم‌تهاجمی با دوربین (VATS) یا جدا کردن پوشش فیبری از ریه (دکورتیکاسیون) لازم می‌شود تا ریه دوباره بتواند باز شود.
چرا تأخیر خطرناک است؟
هرچه چرک بیشتر در پرده جنب بماند، احتمال تبدیل مرحله ساده به فیبروتوراکس و نیاز به جراحی بزرگ‌تر افزایش می‌یابد. مراجعه سریع به پزشک در ادامه تب پس از پنومونی، می‌تواند مسیر بیماری را کامل تغییر دهد.
پیگیری و بازتوانی
پس از تخلیه و کنترل عفونت، بازتوانی ریوی شامل تمرین‌های تنفس عمیق، دستگاه‌های تشویق‌کننده تنفس و فعالیت بدنی تدریجی، به بازگشایی کامل ریه کمک می‌کند. تغذیه مناسب و پرپروتئین برای ترمیم بافت‌ها اهمیت دارد و واکسیناسیون آنفولانزا و پنوموکوک طبق توصیه پزشک، از عود عفونت پیشگیری می‌کند. ویزیت‌های پیگیری با تصویربرداری نیز بازگشت کامل ریه را پایش می‌کنند.
