ذرات معلق بسیار ریز مانند PM2.5 از دید چشم پنهان می‌مانند اما عمیق‌ترین بخش ریه‌ها را نشانه می‌روند. با شناخت اندازه‌گیری کیفیت هوا و راه‌های محافظت، می‌توانید آسیب را کم کنید.
آلودگی هوا ترکیبی از گازها و ذرات جامد ریز است. مهم‌ترین بخش آن ذرات معلق هستند: ذرات درشت‌تر در بینی و گلو می‌مانند، اما ذرات ریزتر مانند PM2.5 (ذرات با قطر کمتر از ۲.۵ میکرومتر) از راه‌های هوایی عبور می‌کنند و تا کیسه‌های هوایی و حتی جریان خون نفوذ می‌کنند. سازمان جهانی بهداشت (WHO) آلودگی هوا را از عوامل مهم بیماری‌های قلبی‌ریوی و مرگ‌های زودرس می‌داند.
هوای آلوده چه بر سر ریه‌ها می‌آورد؟
در مواجهه کوتاه‌مدت، راه‌های هوایی تحریک می‌شوند و سرفه، سوزش گلو، اشک‌ریزش و تنگی نفس ممکن است پیدا شود. مواجهه طولانی‌مدت اما نقش مهمی در تشدید آسم، بدترشدن COPD، افزایش عفونت‌های تنفسی و در بلندمدت در بروز بیماری‌های قلبی و ریوی مزمن دارد.
منابع اصلی آلودگی هوا
- دود اگزوز خودروها و موتورسیکلت‌ها
- سوخت‌های فسیلی نیروگاه‌ها و صنایع
- گرد و غبار طوفان‌های خاک و ساخت‌وسازها
- سوختن زباله و برگ درختان
- استفاده از بخاری و اجاق‌های سنتی در فضای بسته
چه کسانی آسیب‌پذیرترند؟
کودکان، سالمندان، زنان باردار و بیماران مبتلا به آسم، COPD و بیماری‌های قلبی در روزهای آلوده محدودیت‌های بیشتری را تجربه می‌کنند. در این افراد، سرفه، تنگی نفس، خس‌خس سینه و نیاز بیشتر به داروی گشادکننده ممکن است افزایش یابد.
راه‌های محافظت در روزهای آلوده
- قبل از خروج از خانه، شاخص کیفیت هوا (AQI) را بررسی کنید و در روزهای ناسالم فعالیت شدید فضای باز را به ساعات دیگر منتقل کنید.
- ماسک‌های ریزذره‌ای تأییدشده هنگام خروج در هوای بسیار آلوده کمک‌کننده‌تر از ماسک‌های معمولی هستند؛ نحوه استفاده درست مهم است.
- پنجره‌ها را در اوج آلودگی ببندید و از دستگاه تصفیه هوا یا فیلتر مناسب استفاده کنید.
- سیگار نکشید و اجازه ندهید هیچ‌کس در خانه سیگار بکشد؛ دود دست‌دوم آلودگی داخل خانه را چند برابر می‌کند.
- مواجهه شغلی با غبار و بخارات را با ماسک مناسب و تهویه کنترل کنید.
توجه به داخل خانه هم لازم است
دود قلیان، بخاری‌های نفتی، حشره‌کش‌های اسپری و پخت‌وپز بدون تهویه، کیفیت هوای داخل خانه را خراب می‌کنند. تهویه هوشمند و دودزدن کاملاً ممنوع در فضای بسته، دو قدم ضروری است.
اگر مبتلا به آسم یا COPD هستید، در روزهای آلوده برنامه دارویی خود را طبق دستور پزشک ادامه دهید و مقدار داروی اضطراری را بیش از حد مصرف نکنید؛ اگر به محدودیت لازم رسیدید با پزشک خود تماس بگیرید.
این محتوا آموزشی است
این مطلب جایگزین ویزیت حضوری نیست. در صورت تنگی نفس شدید و فزاینده، خس‌خس پیوسته، سیاهی دور لب‌ها، گیجی یا درد قفسه سینه، بی‌درنگ با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
